Cách vệ sinh tủ lạnh khi trữ hải sản sạch khuẩn, bay mùi

Tủ lạnh là nơi bảo quản nguồn dinh dưỡng thiết yếu cho cả gia đình, nhưng khi lưu trữ các loại hải sản sống như tôm, cua, cá, mực thì không gian này rất dễ bám mùi tanh hôi và phát sinh vi khuẩn gây bệnh. Việc thực hiện đúng cách vệ sinh tủ lạnh khi trữ hải sản là cực kỳ quan trọng giúp tiêu diệt triệt độ các ổ vi khuẩn trú ngụ, khử bay mùi khai khú và bảo vệ tối đa sức khỏe cho cả gia đình bạn. Câu trả lời nhanh cho bạn là hãy ngắt nguồn điện, dọn trống thực phẩm, tháo rời và cọ rửa khay kệ bằng xà phòng ấm, sau đó lau sạch toàn bộ khoang tủ bằng dung dịch baking soda hoặc giấm loãng, lau khô gioăng cao su, và lắp đặt các túi hút mùi tự nhiên như bã cà phê, vỏ cam bưởi trước khi cắm điện sắp xếp lại đồ.

Tại sao cần vệ sinh tủ lạnh định kỳ khi bảo quản hải sản?

Nhiều chị em nội trợ lầm tưởng rằng môi trường lạnh giá bên trong tủ lạnh là nơi vô trùng tuyệt đối, vi sinh vật không thể hoạt động. Tuy nhiên, sự thật khoa học hoàn toàn ngược lại. Nhiệt độ ngăn mát duy trì từ 0–4°C chỉ làm chậm tốc độ sinh trưởng của hầu hết các loại vi khuẩn chứ không thể tiêu diệt được chúng hoàn toàn. Khi chúng ta trữ hải sản tươi sống, các giọt nước rỉ dịch từ thân cá, nước nhớt từ tôm hay mực rất dễ bám dính vào bề mặt các khay kệ. Đây chính là môi trường dinh dưỡng lý tưởng cho nấm mốc và các loài vi khuẩn gây hại phát triển mạnh mẽ.

Đặc biệt nguy hiểm là các chủng vi khuẩn ưa lạnh như Listeria monocytogenes. Loài vi khuẩn này có khả năng sinh trưởng bền bỉ ngay cả trong điều kiện nhiệt độ ngăn mát tủ lạnh, dễ dàng gây nhiễm trùng đường ruột nghiêm trọng, thậm chí dẫn đến ngộ độc thực phẩm nguy hại cho trẻ nhỏ, thai phụ và người lớn tuổi nếu ăn phải thực phẩm nhiễm chéo. Ngoài ra, vi khuẩn Vibrio hoại sinh trên các loài giáp xác hay thân mềm chết cũng phát triển rất nhanh, sinh ra các chất trung gian độc hại phân hủy protein của hải sản.

Mặt khác, các phân tử trimethylamine (TMA) và các hợp chất lưu huỳnh dễ bay hơi từ hải sản ươn sẽ bám chặt vào vách ngăn nhựa PP/ABS, gioăng cao su viền tủ lạnh. Theo thời gian tích tụ, mùi tanh hôi nồng nặc này không thể tự thoát ra ngoài mà sẽ khuếch tán, thấm sâu vào sữa, nước uống, trái cây và các thức ăn đã nấu chín bảo quản bên cạnh. Điều này không chỉ làm giảm vị ngon của món ăn mà còn tăng nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng do hiện tượng nhiễm khuẩn chéo chéo giữa hải sản sống và đồ ăn chín. Do đó, việc dọn dẹp và lau chùi tủ lạnh thường xuyên là yêu cầu bắt buộc đối với mọi người nội trợ.

Quy trình vệ sinh và khử khuẩn tủ lạnh khi trữ hải sản từng bước

Để việc làm sạch tủ lạnh đạt hiệu quả diệt khuẩn cao nhất mà không tiêu tốn quá nhiều thời gian, chị em hãy thực hiện theo quy trình 6 bước chuẩn khoa học sau:

1. Ngắt nguồn điện và dọn trống tủ: Nhằm đảm bảo an toàn lao động và tiết kiệm điện năng tiêu thụ, bạn hãy rút phích cắm tủ lạnh ra khỏi nguồn điện trước khi tiến hành vệ sinh. Chuyển toàn bộ thực phẩm ra ngoài và phân loại chúng. Các hộp hải sản cũ đã có dấu hiệu biến chất, chảy dịch cần được loại bỏ dứt khoát. Những hải sản còn tươi tốt nên được cho tạm vào thùng xốp kín chứa sẵn đá vảy để duy trì nhiệt độ lạnh dưới 4°C, ngăn ngừa vi khuẩn bùng phát làm ươn thối trong quá trình bạn dọn tủ.
2. Tháo rời các khay kệ và hộc đựng: Nhẹ nhàng nhấc tất cả các ngăn kính cường lực, ngăn kéo nhựa và hộc đựng rau quả ra khỏi tủ lạnh. Mang toàn bộ khay kệ đi ngâm vào bồn rửa chứa nước ấm pha nước rửa chén trong khoảng 10 phút. Nước ấm sẽ giúp làm mềm các mảng bám đông cứng, các vết nhớt bẩn từ hải sản tươi sống đọng lại. Dùng miếng bọt biển mềm cọ rửa sạch sẽ các bề mặt rồi dựng đứng cho ráo nước ở nơi thoáng gió, tránh phơi trực tiếp dưới ánh nắng gắt vì có thể làm giòn nứt các chi tiết nhựa.
3. Pha chế dung dịch lau rửa tự nhiên: Bạn tuyệt đối không nên lạm dụng các chất tẩy rửa công nghiệp có mùi mạnh như nước tẩy javel hay nước lau kính trong khoang tủ lạnh kín, vì hơi hóa chất độc hại sẽ bám rất lâu vào thức ăn chín. Hãy tự pha chế dung dịch lau dọn bằng cách hòa tan 2 muỗng canh bột baking soda với 500ml nước ấm. Một lựa chọn khác cũng rất hiệu quả là pha giấm trắng với nước ấm theo tỷ lệ 1:1. Hỗn hợp axit tự nhiên và kiềm nhẹ này có khả năng hòa tan các vết dầu mỡ, khử khuẩn nhẹ nhàng và trung hòa mùi tanh amoniac của hải sản vô cùng xuất sắc.
4. Lau sạch toàn bộ khoang trong tủ lạnh: Nhúng một chiếc khăn sợi mềm sạch vào dung dịch diệt khuẩn đã pha, vắt bớt nước rồi lau chùi toàn bộ khoang trong của tủ lạnh theo nguyên tắc từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài khoang tủ. Cần đặc biệt chú ý lau sạch các khe rãnh gắn khay kệ vì đây là nơi nước dịch hải sản thường rò rỉ và đọng lại lâu ngày. Ngoài ra, hãy dùng tăm bông nhúng giấm ấm thông rửa sạch lỗ thoát nước ngưng tụ nằm ở vách sau ngăn mát để ngăn nước thải đọng bẩn phát sinh mùi thối khú.
5. Vệ sinh gioăng cao su viền cửa tủ: Gioăng cao su có từ tính ở mép cửa tủ lạnh là nơi chứa nhiều nấm mốc đen và vi khuẩn bám dính nhất do đây là vùng tiếp xúc trực tiếp giữa khí nóng bên ngoài và khí lạnh bên trong. Hãy dùng một chiếc bàn chải đánh răng cũ nhúng vào giấm trắng nguyên chất cọ rửa thật kỹ dọc theo các nếp gấp của gioăng cao su, sau đó dùng khăn ẩm lau khô lại để bảo vệ độ đàn hồi của cao su.
6. Lắp lại khay kệ và sắp xếp đồ ăn: Khi tất cả khay kệ và khoang trong tủ lạnh đã khô ráo hoàn toàn, hãy lắp các bộ phận vào đúng vị trí cũ. Cắm điện cho tủ lạnh hoạt động không tải trong khoảng 15–20 phút để nhiệt độ trong tủ hạ xuống mức ổn định trước khi xếp thực phẩm vào lại.

Cách xử lý sự cố tràn dịch hải sản và mùi hôi nghiêm trọng khi mất điện

Một trong những tình huống ám ảnh nhất đối với chị em nội trợ là khi đi công tác xa nhà hoặc khi khu vực bị mất điện kéo dài nhiều giờ liền. Khi đó, hải sản trữ trong ngăn đông bị rã đông hoàn toàn, phân hủy nhanh chóng và chảy dịch thối rữa lan ra khắp tủ lạnh. Hơi thối nồng nặc này sẽ bám chặt vào vách ngăn nhựa, ngấm sâu vào lớp xốp cách nhiệt của tủ và đường thông gió, khiến việc lau dọn thông thường không thể giải quyết được mùi.

Để giải quyết sự cố nghiêm trọng này, bạn cần tiến hành các bước khắc phục chuyên sâu sau. Đầu tiên, tháo toàn bộ thực phẩm hỏng mang đi vứt bỏ, tháo hết khay kệ mang ra ngoài cọ rửa sạch rồi dùng cồn y tế 70 độ phun xịt đều để khử trùng bề mặt khay kệ. Đối với khoang trong tủ, bạn dùng ống xi-lanh y tế bơm nước ấm pha giấm trắng trực tiếp vào lỗ thoát nước ngưng tụ ở vách sau tủ lạnh. Hành động này giúp rửa sạch các chất dịch hải sản thối rữa chảy tràn vào bên trong đường ống thoát dẫn xuống khay xả nước phía sau máy.

Tiếp theo, bạn phải kéo tủ lạnh ra khỏi tường và tháo khay chứa nước thải nằm trực tiếp phía trên block máy ở vách sau tủ lạnh. Đổ toàn bộ lượng nước thải đục ngầu, hôi thối đi và chà rửa khay này thật sạch bằng xà phòng. Đây là vị trí cực kỳ quan trọng mà 90% người dùng bỏ quên, dẫn đến việc dù đã lau sạch bách bên trong tủ lạnh nhưng căn bếp vẫn bốc mùi thối khắm không rõ nguyên nhân. Cuối cùng, bạn mua khoảng 1kg than hoạt tính hoặc than củi khô đập nhỏ, chia vào các đĩa sứ đặt khắp các ngăn tủ lạnh, đóng kín cửa tủ và ngắt điện trong vòng 24 giờ để than hấp thụ sạch các phân tử mùi hôi ngấm sâu trong vách nhựa trước khi cắm điện sử dụng lại.

Bảng hướng dẫn các mẹo khử mùi tủ lạnh tự nhiên sau khi vệ sinh

Sau khi đã hoàn tất quá trình lau dọn sạch sẽ tủ lạnh, chị em nên đặt thêm một số nguyên liệu tự nhiên có tính năng hấp phụ và trung hòa mùi hôi vào các ngăn tủ để duy trì không khí mát lành dài lâu:

Cách bảo quản hải sản an toàn để không phát sinh mùi hôi

Để hạn chế tối đa việc phải thường xuyên tổng vệ sinh tủ lạnh do mùi hôi, việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa từ bước đóng gói bảo quản là vô cùng thiết thực. Khi mua nguyên liệu tươi sống từ các cửa hàng của vựa hải sản Ông Giàu về, bạn cần tiến hành sơ chế sạch sẽ ngay. Hãy cắt bỏ mang, đánh vảy cá, làm sạch khoang bụng và cạo sạch lớp màng đen bám dọc xương sống vì đây là nơi tập trung nhiều máu ứ gây mùi tanh nồng nhất. Rửa hải sản bằng nước cốt chanh muối loãng để khử sạch nhớt, sau đó đặt lên rổ cho ráo nước hoặc dùng khăn giấy thấm thật khô bề mặt thịt trước khi cất trữ.

Sắp xếp hải sản vào các hộp nhựa chuyên dụng làm bằng chất liệu nhựa PP cao cấp có nắp đậy trang bị gioăng silicone kín bít bùng khi bảo quản trong ngăn mát ở mốc nhiệt độ ổn định từ 0–4°C và dùng trong vòng 1–2 ngày. Đối với nhu cầu trữ đông lâu dài từ 1–3 tháng ở ngăn đá (nhiệt độ duy trì từ -18°C trở xuống), bạn nên sử dụng túi zip duyên dụng hút chân không thật kín để bảo vệ thực phẩm khỏi hiện tượng cháy đông làm khô xơ thịt, đồng thời cách ly hoàn toàn mùi tanh của cá mực không bị thoát ra ngoài vách tủ.

Đặc biệt, chị em cần tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc an toàn thực phẩm cơ bản: KHÔNG cấp đông lại hải sản đã rã đông. Việc rã đông hoàn toàn làm thay đổi cấu trúc tế bào thịt hải sản sống, giải phóng một lượng nước chứa nhiều dưỡng chất tạo điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn phát triển siêu tốc. Nếu bạn mang tái cấp đông lần nữa, thực phẩm không chỉ bị bở bùng nhùng, mất hết vị ngọt tự nhiên mà còn chứa lượng vi sinh vật gây hại khổng lồ bốc mùi tanh nồng khó chịu trong tủ.

Câu hỏi thường gặp

Có nên dùng cồn y tế hoặc nước tẩy Javel để phun xịt khử khuẩn tủ lạnh?

Bạn không nên phun trực tiếp các hóa chất tẩy rửa mạnh như Javel hay cồn y tế vào khoang tủ lạnh đang cắm điện vì hơi cồn bay hơi trong không gian kín rất dễ bắt lửa sinh ra cháy nổ do các tia lửa nhỏ từ hệ thống rơ-le tủ lạnh. Ngoài ra, các hóa chất tẩy rửa mạnh có thể làm nứt vỡ, ố vàng các chi tiết bằng nhựa PP hoặc nhựa ABS của khay kệ và để lại mùi hắc khó ngửi bám vào đồ ăn chín của gia đình.

Tại sao tủ lạnh đã dọn sạch bách thực phẩm cũ nhưng khi cắm điện vẫn bốc mùi khai tanh?

Hiện tượng tủ lạnh trống vẫn bốc mùi tanh là do nước dịch hải sản tươi sống rò rỉ đã chảy len lỏi qua các khe hở của vách ngăn nhựa bám sâu vào bên trong đường ống thoát nước ngưng tụ của tủ lạnh xuống khay chứa nước thải nằm phía trên block máy phía sau tủ. Bạn cần tháo khay nước phía sau máy ra cọ rửa sạch và bơm rửa lỗ thoát nước bằng nước ấm pha giấm để loại bỏ hoàn toàn ổ mùi hôi bám bẩn này.

Nước dịch từ hải sản sống rò rỉ chảy vào khe tủ có làm hỏng linh kiện tủ lạnh không?

Nước dịch từ hải sản sống rò rỉ chảy vào khe tủ có thể gây ra hiện tượng rỉ sét các ốc vít, ăn mòn vỏ kim loại của tủ lạnh nếu để đọng lâu ngày. Nguy hiểm hơn, nếu nước dịch bẩn chảy trực tiếp vào các linh kiện điện tử hoặc đường dây dẫn phía dưới khay tủ có thể gây ra chập cháy hệ thống điện hoặc hỏng rơ-le nhiệt, làm tủ lạnh ngừng hoạt động đột ngột.

Khay đựng nước thải phía sau tủ lạnh nằm ở đâu và làm sao vệ sinh đúng cách?

Khay đựng nước thải thường được thiết kế nằm ở phía dưới cùng mặt sau của tủ lạnh, gắn ngay phía trên block máy nén để tận dụng nhiệt tỏa ra từ máy nén giúp nước thải tự bay hơi. Để vệ sinh, bạn hãy rút điện tủ lạnh, kéo tủ ra ngoài, tháo ốc vít bảo vệ khay nước (tùy mẫu tủ), nhấc khay ra đổ sạch nước bẩn đục ngầu đi rồi cọ rửa sạch bằng xà phòng trước khi lắp lại vị trí cũ.

Bao lâu thì nên tiến hành vệ sinh tủ lạnh trữ hải sản một lần là tốt nhất?

Nếu gia đình bạn thường xuyên bảo quản các loại hải sản tươi sống thì nên thực hiện lau dọn nhanh các vết nhớt bám bẩn ở khay ngăn mát 1 tuần một lần. Đồng thời, bạn nên tiến hành rút điện tổng vệ sinh khử khuẩn toàn bộ tủ lạnh triệt để 1 tháng một lần để bảo vệ an toàn vệ sinh thực phẩm cao nhất cho cả nhà.

Thực hiện đầy đủ các bước vệ sinh tủ lạnh khi trữ hải sản đúng cách trên đây sẽ giúp chiếc tủ lạnh của bạn luôn sạch sẽ, thơm tho, từ đó giữ gìn trọn vẹn vị ngon của hải sản tươi và bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.